|
Tkanki, które mówią: sygnały życia pod mikroskopem
Pod mikroskopem nic nie jest przypadkowe - każda komórka ma sąsiada, z którym musi się dogadać. W tym pokazie zobaczysz, jak komórki „mówią” do siebie poprzez bezpośredni kontakt: złącza międzykomórkowe, włókna tkanki łącznej i precyzyjne połączenia w tkance nerwowej. Sprawdzisz, jak organizm buduje swoje wewnętrzne sieci, jak komórki współpracują, podpierają się i przekazują sygnały bez ani jednego wypowiedzianego słowa. Histologia pokaże Ci tu język życia zapisany w kontakcie, strukturze i architekturze tkanek. Wiek/poziom: szkoła podstawowa/liceum
zobacz
|
16:00-22:00 |
pokaz, obserwacje mikroskopowe |
|
Zielone zmysły roślin czyli o tym, jak rośliny komunikują się z otoczeniem
Zaprezentujemy w jaki sposób rośliny odpowiadają na sygnały środowiskowe w tym:
- reakcję roślin na światło – fotoreceptory (m.in. fototropizm)
Uczestnicy poznają, jak rośliny „widzą” kierunek i barwę światła oraz jak wykorzystują tę informację, by optymalizować wzrost i fotosyntezę.
- reakcję roślin na dotyk – mechanoreceptory (np. Mimosa pudica)
Zaprezentujemy, jak rośliny wykrywają dotyk lub wibracje i jak potrafią szybko reagować na bodźce mechaniczne, m.in. poprzez ruchy liści.
- reakcję na pole grawitacyjne - statolity (grawitropizm)
Wyjaśnimy, skąd rośliny „wiedzą”, gdzie jest góra i dół, oraz jak obecność statolitów — ziaren skrobi znajdujących się w plastydach komórek korzeni i pędów — pozwala im orientować się w przestrzeni.
- oraz komunikację roślin z otoczeniem (m. in. allelopatia, wabienie owadów)
Uczestnicy dowiedzą się, w jaki sposób rośliny odbierają sygnały chemiczne wydzielane przez sąsiadów i jak wpływa to na ich wzrost. Pokażemy, jak rośliny wykorzystują niewidoczne dla człowieka wzory UV oraz barwy kwiatów do komunikacji z zapylaczami i nakierowywania ich na nektar. Wiek/poziom: bez ograniczeń
zobacz
|
16:00-22:00 |
pokaz/wykład |
|
"Sygnały w relacji pasożytniczej"
Pasożytnictwo to szczególny rodzaj interakcji między organizmami, w której jeden organizm (pasożyt) wywiera presję na drugi organizm (żywiciela-gospodarza), w celu przełamania jego odporności i możliwości korzystania z zasobów energetycznych. Podczas procesu infekcji pasożyt (grzyb) wysyła sygnały chemiczne do komórek gospodarza (tzw. elicitory) informujące o nadchodzącym ataku. Jest to czas, w którym gospodarz może uaktywnić liczne mechanizmy odpornościowe. Jednak, jeśli sygnały są za słabe lub nierozpoznane przez gospodarza, następuje infekcja i kolonizacja tkanek żywiciela. Objawia się to zakłóceniami w metabolizmie komórki, zmianami w wyglądzie organizmów, a nawet śmiercią organizmu żywicielskiego.
Na warsztatach uczestnicy zapoznają się z materiałem roślinnym porażonym przez grzyby chorobotwórcze, a także efektem działania mikroorganizmów na potencjalne patogeny w hodowli in vitro. Możliwość obserwacji w mikroskopie stereoskopowym, wykonania samodzielnych preparatów mikroskopowych i obserwacje w mikroskopie świetlnym przybliży uczestników do niesamowitego świata biologii pełnej sygnałów oraz zainspiruje do samodzielnego zgłębiania zjawisk przyrodniczych!
Rezerwacja: e-mail: ewko@uwm.edu.pl Wiek/poziom: szk.podst. 7-8 klasa/liceum Miejsc: 14 Rezerwacja: Tak
zobacz
|
10:00-10:45 |
warsztaty |
|
"Sygnały w relacji pasożytniczej"
Pasożytnictwo to szczególny rodzaj interakcji między organizmami, w której jeden organizm (pasożyt) wywiera presję na drugi organizm (żywiciela-gospodarza), w celu przełamania jego odporności i możliwości korzystania z zasobów energetycznych. Podczas procesu infekcji pasożyt (grzyb) wysyła sygnały chemiczne do komórek gospodarza (tzw. elicitory) informujące o nadchodzącym ataku. Jest to czas, w którym gospodarz może uaktywnić liczne mechanizmy odpornościowe. Jednak, jeśli sygnały są za słabe lub nierozpoznane przez gospodarza, następuje infekcja i kolonizacja tkanek żywiciela. Objawia się to zakłóceniami w metabolizmie komórki, zmianami w wyglądzie organizmów, a nawet śmiercią organizmu żywicielskiego.
Na warsztatach uczestnicy zapoznają się z materiałem roślinnym porażonym przez grzyby chorobotwórcze, a także efektem działania mikroorganizmów na potencjalne patogeny w hodowli in vitro. Możliwość obserwacji w mikroskopie stereoskopowym, wykonania samodzielnych preparatów mikroskopowych i obserwacje w mikroskopie świetlnym przybliży uczestników do niesamowitego świata biologii pełnej sygnałów oraz zainspiruje do samodzielnego zgłębiania zjawisk przyrodniczych!
Rezerwacja: e-mail: ewko@uwm.edu.pl Wiek/poziom: szk.podst. 7-8 klasa/liceum Miejsc: 14 Rezerwacja: Tak
zobacz
|
11:00-11:45 |
warsztaty |
|
Roślinne Dowody Przestępstw
Botanika sądowa jest dziedziną nauki zajmującą się analizą śladów biologicznych pochodzenia roślinnego w kontekście dowodowym. Warsztaty obejmują przegląd historii tej dyscypliny oraz różnych możliwości wykorzystania roślin w ustalaniu pochodzenia materiału, identyfikacji próbek i rekonstrukcji zdarzeń.
Uczestnicy nauczą się rozróżniać poszczególne fragmenty roślin — tkanki, ich wytwory, a nawet pojedyncze komórki — korzystając z mikroskopu świetlnego i reakcji chemicznych.
Rezerwacja: e-mail: karol.sarnecki@student.uwm.edu.pl Wiek/poziom: szk.podst. 7-8 klasa/liceum Miejsc: 16 Rezerwacja: Tak
zobacz
|
11:15-12:45 |
warsztaty |
|
"Sygnały w relacji pasożytniczej"
Pasożytnictwo to szczególny rodzaj interakcji między organizmami, w której jeden organizm (pasożyt) wywiera presję na drugi organizm (żywiciela-gospodarza), w celu przełamania jego odporności i możliwości korzystania z zasobów energetycznych. Podczas procesu infekcji pasożyt (grzyb) wysyła sygnały chemiczne do komórek gospodarza (tzw. elicitory) informujące o nadchodzącym ataku. Jest to czas, w którym gospodarz może uaktywnić liczne mechanizmy odpornościowe. Jednak, jeśli sygnały są za słabe lub nierozpoznane przez gospodarza, następuje infekcja i kolonizacja tkanek żywiciela. Objawia się to zakłóceniami w metabolizmie komórki, zmianami w wyglądzie organizmów, a nawet śmiercią organizmu żywicielskiego.
Na warsztatach uczestnicy zapoznają się z materiałem roślinnym porażonym przez grzyby chorobotwórcze, a także efektem działania mikroorganizmów na potencjalne patogeny w hodowli in vitro. Możliwość obserwacji w mikroskopie stereoskopowym, wykonania samodzielnych preparatów mikroskopowych i obserwacje w mikroskopie świetlnym przybliży uczestników do niesamowitego świata biologii pełnej sygnałów oraz zainspiruje do samodzielnego zgłębiania zjawisk przyrodniczych!
Rezerwacja: e-mail: ewko@uwm.edu.pl Wiek/poziom: szk.podst. 7-8 klasa/liceum Miejsc: 14 Rezerwacja: Tak
zobacz
|
12:00-12:45 |
warsztaty |
|
Skutecznie odstresuj komórki
W codziennym życiu nasze komórki przeżywają nieustanny stres, który potęgowany jest przez zanieczyszczenie środowiska, złą dietę i pęd życia. Stan komórek naszego organizmu przekłada się na stan naszego zdrowia, komfort życia oraz wygląd skóry. Cząsteczkami, które wywołują ten stres w komórkach są wolne rodniki. Związkami redukującymi negatywne ich działanie są antyoksydanty. Całą gamę tych prozdrowotnych cząsteczek znajdziemy w darach natury czyli w owocach i warzywach. W czasie warsztatów adepci nauki pod czujnym okiem prowadzących będą analizować skuteczność antyoksydantów zawartych warzywach i owocach w zwalczaniu wolnych rodników. W czasie zajęć odpowiemy sobie na pytanie jak smacznie i skutecznie wspomagać organizm w zwalczaniu nadmiernego stresu oksydacyjnego.
Rezerwacja: e-mail: angelika.krol@uwm.edu.pl Wiek/poziom: szk.podst. 7-8 klasa/liceum Miejsc: 12 Rezerwacja: Tak
zobacz
|
13:00-14:00 |
warsztaty |
|
Skutecznie odstresuj komórki
W codziennym życiu nasze komórki przeżywają nieustanny stres, który potęgowany jest przez zanieczyszczenie środowiska, złą dietę i pęd życia. Stan komórek naszego organizmu przekłada się na stan naszego zdrowia, komfort życia oraz wygląd skóry. Cząsteczkami, które wywołują ten stres w komórkach są wolne rodniki. Związkami redukującymi negatywne ich działanie są antyoksydanty. Całą gamę tych prozdrowotnych cząsteczek znajdziemy w darach natury czyli w owocach i warzywach. W czasie warsztatów adepci nauki pod czujnym okiem prowadzących będą analizować skuteczność antyoksydantów zawartych warzywach i owocach w zwalczaniu wolnych rodników. W czasie zajęć odpowiemy sobie na pytanie jak smacznie i skutecznie wspomagać organizm w zwalczaniu nadmiernego stresu oksydacyjnego.
Rezerwacja: e-mail: angelika.krol@uwm.edu.pl Wiek/poziom: szk.podst. 7-8 klasa/liceum Miejsc: 12 Rezerwacja: Tak
zobacz
|
14:00-15:00 |
warsztaty |
|
"Komórki nadają! – odkryj język chromosomów"
Chromosomy to najbardziej skondensowana postać DNA, widoczna tylko przez krótki moment podczas podziału komórki. Ponieważ chromosomy przenoszą informację genetyczną z pokolenia na pokolenie, nazywamy je nośnikami dziedziczności. Większość komórek organizmów zawiera dwie kopie każdego chromosomu: u człowieka jedną odziedziczoną po mamie i jedną po tacie. Takie pary, zwane chromosomami homologicznymi, zawierają te same geny, ale często w różnych wersjach. Liczba oraz wielkość i kształt chromosomów są często charakterystyczne dla wielu gatunków roślin czy zwierząt.
Chcesz zobaczyć to, co w cyklu komórkowym trwa tylko chwilę - chromosomy różnych zwierząt? Chcesz ułożyć „chromosomowe puzzle”, czyli dopasować chromosomy w pary homologiczne? Chcesz zaobserwować unikatowe struktury chromosomów i odkryć tajemnicze prążki?
Przyjdź - zapraszamy! Wiek/poziom: szkoła podstawowa/liceum
zobacz
|
16:00-22:00 |
warsztaty |
|
BioChat – jak rozmawiają ze sobą komórki
Wejdź do świata, w którym komórki nie mają ust, uszu ani telefonów, a mimo to bez przerwy „rozmawiają”. W trakcie warsztatów zobaczysz, jak życie przekazuje informacje z prędkością błyskawicy i precyzją godną najlepszych inżynierów.
- Synapsy chemiczne i elektryczne – poznaj dwie metody komunikacji neuronów na działających modelach. Tu zobaczysz, co dzieje się w Twoim mózgu, zanim zdążysz powiedzieć „hej”.
- Układ endokrynny – interaktywna tablica pełna hormonów. Dotknij, przesuń, połącz – stwórz szlaki sygnałowe samodzielnie. Zobaczysz, jak hormony sterują metabolizmem, wzrostem, stresem i… humorem.
- Jak rozchodzą się sygnały chemiczne? Przeprowadź eksperymenty pokazujące, jak molekuły wędrują przez komórki i tkanki. Bez lania wody – czysta chemia życia.
- pH – cichy regulator komunikacji. Pod mikroskopem zobaczysz na własnych komórkach, jak zmiana pH wpływa na ich kształt i funkcjonowanie. Krótko mówiąc: Twoje komórki opowiedzą swoją historię.
- Dyfuzja jonów – migawka z życia komórki. Przeprowadzisz doświadczenie pokazujące, jak H⁺ i OH⁻ przemieszczają się w przestrzeni, tak właśnie komórki wysyłają krótkie, szybkie wiadomości. Wiek/poziom: szkoła podstawowa/liceum
zobacz
|
16:00-22:00 |
warsztaty |
|
Chemiczny sygnał SOS – jak krew i tkanki radzą sobie ze stresem oksydacyjnym
Pokaz demonstruje „eksplozję katalazy” – gwałtowne pienienie po dodaniu nadtlenku wodoru do krwi i tkanki (np. wątroby). Uczniowie porównują, w której próbce reakcja jest silniejsza i omawiają, że nadtlenek wodoru (H₂O₂) to nie tylko „szkodliwy utleniacz”, ale też istotny związek w odpowiedzi zapalnej. Neutrofile w trakcie wybuchu tlenowego produkują reaktywne formy tlenu jako „chemiczny sygnał alarmowy” – sygnalizują obecność patogenów innym komórkom układu odpornościowego. Katalaza w krwi i tkankach „gasi” ten sygnał, rozkładając H₂O₂, co w doświadczeniu widzimy jako intensywną pianę (uwalniany tlen). Wiek/poziom: szkoła podstawowa/liceum
zobacz
|
16:00-22:00 |
warsztaty |
|
Komórkowy dialog z wodą: jak erytrocyty reagują na zmianę toniczności otoczenia
Erytrocyty nie potrzebują hormonów ani neuroprzekaźników, by „rozmawiać” z otoczeniem — ich językiem jest toniczność roztworu, a odpowiedzią ruch wody przez błonę komórkową. W tym ćwiczeniu uczniowie zanurzają krew w roztworach hipo-, izo- i hipertonicznych, obserwując trzy różne reakcje komórek: pęcznienie i hemolizę, zachowanie prawidłowego kształtu lub obkurczenie. Zmiany te widoczne pod mikroskopem pozwalają prześledzić realny „dialog” między komórką a środowiskiem. Wiek/poziom: szkoła podstawowa/liceum
zobacz
|
16:00-22:00 |
warsztaty |
|
Małe wiadomości w wielkim świecie – jak pasożyty komunikują się z gospodarzem
Pasożyty potrafią wpływać na komórki gospodarza, wysyłając do nich maleńkie pęcherzyki pełne białek i RNA. To niezwykle subtelna, ale skuteczna forma komunikacji. Podczas pokazu uczestnicy zobaczą prosty model takich pęcherzyków — „mini-pakiety”, które przenoszą barwnik do przygotowanych „komórek-celów”. Ten efektowny eksperyment pokazuje, jak w naturze pasożyty modyfikują funkcje komórek, wysyłając im ukryte molekularne instrukcje. Wiek/poziom: szkoła podstawowa/liceum
zobacz
|
16:00-22:00 |
warsztaty |
|
Biologia na 100% - „Genetyczne śledztwo: Biolog molekularny na tropie przestępstw”
Ten warsztat zabierze uczestników prosto na miejsce zbrodni – oczywiście w wersji naukowej, bezpiecznej i pachnącej pipetami, a nie prochem. Razem odkryjemy, jak biolodzy i kryminalistycy wyłapują niewidzialne dowody, które zdradzają więcej niż zeznania świadków. Uczestnicy poznają najczęstsze ślady biologiczne. Dowiedzą się, dlaczego nawet maleńki fragment tkanki czy pojedyncza komórka mogą zawierać całą historię przestępstwa. Najważniejszym elementem będzie polimorfizm DNA, czyli naturalne różnice w genomie każdego człowieka. Wyjaśnimy, jak te różnice stają się biologicznym kodem kreskowym i dlaczego dwie osoby na Ziemi (poza bliźniakami jednojajowymi!) nie mają identycznego profilu DNA. Uczestnicy zobaczą, jak z takich polimorfizmów tworzy się genetyczny profil sprawcy, stosowany w bazach typu CODIS. A do tego wszystkiego odrobina warsztatowej adrenaliny: - jak zabezpiecza się materiał dowodowy? - jak z kilku komórek uzyskuje się DNA? - jak wygląda analiza STR i „dopasowanie” profilu? To warsztat dla wszystkich, którzy chcą zrozumieć, jak nauka pomaga odkrywać prawdę, nawet tę starannie ukrytą. Zrób krok w stronę naukowej detektywistyki i przekonaj się, że DNA naprawdę „mówi”, jeśli tylko wiesz, jak go słuchać. Wiek/poziom: liceum
zobacz
|
16:15-17:15 |
warsztaty |
|
Biologia na 100% - „Genetyczne śledztwo: Biolog molekularny na tropie przestępstw”
Ten warsztat zabierze uczestników prosto na miejsce zbrodni – oczywiście w wersji naukowej, bezpiecznej i pachnącej pipetami, a nie prochem. Razem odkryjemy, jak biolodzy i kryminalistycy wyłapują niewidzialne dowody, które zdradzają więcej niż zeznania świadków. Uczestnicy poznają najczęstsze ślady biologiczne. Dowiedzą się, dlaczego nawet maleńki fragment tkanki czy pojedyncza komórka mogą zawierać całą historię przestępstwa. Najważniejszym elementem będzie polimorfizm DNA, czyli naturalne różnice w genomie każdego człowieka. Wyjaśnimy, jak te różnice stają się biologicznym kodem kreskowym i dlaczego dwie osoby na Ziemi (poza bliźniakami jednojajowymi!) nie mają identycznego profilu DNA. Uczestnicy zobaczą, jak z takich polimorfizmów tworzy się genetyczny profil sprawcy, stosowany w bazach typu CODIS. A do tego wszystkiego odrobina warsztatowej adrenaliny: - jak zabezpiecza się materiał dowodowy? - jak z kilku komórek uzyskuje się DNA? - jak wygląda analiza STR i „dopasowanie” profilu? To warsztat dla wszystkich, którzy chcą zrozumieć, jak nauka pomaga odkrywać prawdę, nawet tę starannie ukrytą. Zrób krok w stronę naukowej detektywistyki i przekonaj się, że DNA naprawdę „mówi”, jeśli tylko wiesz, jak go słuchać. Wiek/poziom: liceum
zobacz
|
19:15-20:15 |
warsztaty |